Page 17 - Demo

15Fig. 2. Vasili Kandinski (Vassily Kandinsky) (1866-1944), %u201cKompozim IV%u201d, 1911, vaj n%u00eb kanavac%u00eb.Pikturat e tij t%u00eb k%u00ebsaj periudhe jan%u00eb p%u00ebrpjekje p%u00ebr t%u00eb %u00e7liruar cil%u00ebsin%u00eb fizike t%u00eb ngjyr%u00ebs nga detyra e p%u00ebrshkrimit realist t%u00eb objekteve fizike.Fig. 3. R%u00ebne Magrit (Ren%u00e9 Magritte) (1898-1967), %u201cLlamba e filozofit%u201d, 1936, vaj n%u00eb kanavac%u00eb.Magrit, ashtu si t%u00eb gjith%u00eb artist%u00ebt surrealist%u00eb (l%u00ebvizje artistike e shek. XX), k%u00ebrkon ta %u00e7liroj%u00eb krijimtarin%u00eb nga kufizimet e mendimit racional, duke hulumtuar thell%u00eb n%u00eb bot%u00ebn e %u00ebndrrave dhe t%u00eb imagjinat%u00ebs. Emocionalizmi dhe cil%u00ebsit%u00eb shpreh%u00ebse Kritik%u00eb t%u00eb tjer%u00eb e mohojn%u00eb r%u00ebnd%u00ebsin%u00eb e p%u00ebrshkrimit realist dhe cil%u00ebsit%u00eb artistike t%u00eb formalizmit. Ata mendojn%u00eb se asnj%u00eb objekt nuk mund t%u00eb konsiderohet art n%u00ebse nuk krijon komunikim mbres%u00ebl%u00ebn%u00ebs me shikuesit. Cil%u00ebsia shpreh%u00ebse %u00ebsht%u00eb m%u00eb e r%u00ebnd%u00ebsishme se %u00e7do cil%u00ebsi tjet%u00ebr. Teoria e tyre quhet emocionaliz%u00ebm, sepse u jep r%u00ebnd%u00ebsi t%u00eb madhe ndjenjave, gjendjes s%u00eb brendshme, emocioneve q%u00eb shpreh te shikuesi n%u00ebp%u00ebrmjet vepr%u00ebs s%u00eb artit (fig. 3). T%u00eb tria k%u00ebto teori, t%u00eb ilustruara edhe me figura, mund t%u00eb jen%u00eb t%u00eb dobishme p%u00ebr t%u00eb par%u00eb cil%u00ebsi t%u00eb ndryshme estetike n%u00eb veprat e artit. Secila prej tyre thekson disa cil%u00ebsi estetike dhe n%u00ebnvler%u00ebson t%u00eb tjerat.T%u00eb p%u00ebrdorim m%u00eb shum%u00eb se nj%u00eb teori arti N%u00eb qoft%u00eb se mb%u00ebshtetemi vet%u00ebm n%u00eb nj%u00ebr%u00ebn nga k%u00ebto teori p%u00ebr t%u00eb analizuar vepr%u00ebn e artit, ne kufizohemi n%u00eb k%u00ebrkimin e informacionit tek ato cil%u00ebsi (t%u00eb dh%u00ebna) q%u00eb na mund%u00ebson teoria e p%u00ebrdorur, %u00e7ka mund t%u00eb mos jet%u00eb e mjaftueshme kur analizojm%u00eb vepra t%u00eb ndryshme arti. P%u00ebr shembull, imitacionalizmi mund t%u00eb jet%u00eb i nevojsh%u00ebm kur analizojm%u00eb nj%u00eb vep%u00ebr t%u00eb pikturuar n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb realiste. Por n%u00ebse analizojm%u00eb nj%u00eb piktur%u00eb q%u00eb nuk ka subjekt realist, kjo teori mund t%u00eb mos jet%u00eb e frytshme. N%u00eb k%u00ebt%u00eb rast duhet t%u00eb shohim teorit%u00eb e tjera. Duke p%u00ebrdorur tri teorit%u00eb e artit: imitacionalizmin, formalizmin dhe emocionalizmin, mund t%u00eb arrijm%u00eb n%u00eb nj%u00eb p%u00ebrfundim p%u00ebr artin pamor: Arti %u00ebsht%u00eb shprehje unike e nj%u00eb ideje, p%u00ebrvoje ose ndjenje, t%u00eb realizuar mir%u00eb nga ana pamore. VLER%u00cbSOJM%u00cb DY VEPRA ARTI DUKE U NISUR NGA CIL%u00cbSI T%u00cb NDRYSHME ESTETIKE %u201cThirrja e Sh%u00ebn Mateos%u201d, KaravaxhoQ%u00ebndrojm%u00eb p%u00ebrpara piktur%u00ebs dhe p%u00ebrpiqemi t%u00eb gjejm%u00eb sa m%u00eb tep%u00ebr cil%u00ebsi estetike. Dim%u00eb q%u00eb p%u00ebrshkrimi realist, cil%u00ebsit%u00eb artistike dhe cil%u00ebsit%u00eb shpreh%u00ebse ndodhen n%u00eb vep%u00ebr. Cila %u00ebsht%u00eb rruga m%u00eb e mir%u00eb p%u00ebr t%u2019i zbuluar? Hapat q%u00eb ndjek kritika e artit: p%u00ebrshkrimin, analiz%u00ebn, interpretimin dhe gjykimin i njohim tashm%u00eb. N%u00eb fillim sigurohemi q%u00eb cil%u00ebsit%u00eb estetike t%u00eb vepr%u00ebs t%u00eb p%u00ebrputhen me k%u00ebrkesat e tri teorive.